Korzystanie z serwisów było możliwe to było dzięki środkom pomocowym pochodzącym z Unii Europejskiej


Częściowa realizacja projektu inwestycyjnego sfinansowana została ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego 2007 - 2013

Podkategoria:

Kant Immanuel

(1724-1804) - filozof niemiecki mieszkający w Królewcu, twórca tzw. filozofii krytycznej lub, jak sam ją określał transcendentalnej, opartej na dosyć śmiałej i paradoksalnej idei, że to nie myśl dopasowuje się do przedmiotów poznania, lecz przedmioty te kształtowane są przez pewne aprioryczne dyspozycje umysłowe. Pomysł ten przez samego Kanta został porównany do przewrotu, jakiego w astronomii dokonał Kopernik. Za aprioryczne, czyli niezależne od doświadczenia, uznał Kant przestrzeń i czas, będące, jego zdaniem, tylko formami wszelkiej zmysłowości. Empiryczna jest tylko treść wrażenia, jego forma zaś (zawsze przestrzenna i czasowa) ma swe źródło nie w zewnętrznym świecie, tylko w samym podmiocie. Umysł nasz jest tak skonstruowany, że wszystko, co do niego dociera, nabiera cech czasoprzestrzennych. Zresztą nie tylko postrzeganie zmysłowe ma swe formy aprioryczne, rozum też posługuje się takimi "czystymi pojęciami" - nie pochodzącymi z doświadczenia kategoriami. W oparciu o te kategorie umysł tworzy aprioryczne zasady, wśród których na szczególną uwagę zasługują zasady substancji i przyczynowości (zdaniem Kanta Hume miał rację zwracając uwagę na ich nieempiryczność). W rezultacie bezprzedmiotowy staje się spór pomiędzy racjonalizmem i empiryzmem, bowiem w każdym poznaniu mamy do czynienia zarówno ze składnikiem rozumowym, jak i doświadczalnym. Taka budowa umysłu wyjaśnia jednocześnie możliwość sądów syntetycznych a priori - mianem tym określał Kant wszelkie poznanie nie pochodzące ani z doświadczenia (a posteriori), ani nie będące rezultatem czysto formalnej analizy pojęciowej. Sądy te z kolei są fundamentem wszelkiej możliwej nauki, w tym matematyki, której przedmiot stanowią aprioryczne formy zmysłowości, czyli przestrzeń (geometria) i czas (arytmetyka) oraz czystego przyrodoznawstwa opartego na apriorycznych kategoriach czystego rozumu. Oryginalnym i spornym twierdzeniem Kanta było, że sądy matematyki są nie tylko aprioryczne, ale także syntetyczne. Natomiast metafizyka, roszcząca sobie pretensję do wypowiadania twierdzeń o rzeczach samych w sobie (słynne "Dinge an sich"), nie może pretendować do miana nauki. Poznać możemy tylko zjawiska (fenomeny), rzeczy same w sobie (noumeny) są niepoznawalne - tak manifestował się kantowski agnostycyzm. Kant sformułował antynomie, których "czysty rozum" nie jest w stanie usunąć. Dotyczyły one m.in. kwestii skończoności świata, problemu wolności oraz istnienia Boga. Poglądy te zawarł w Krytyce czystego rozumu. Poszukiwanie analogicznych praw apriorycznych w dziedzinie moralności (czyli zgodnie z terminologią Kanta w dziedzinie rozumu praktycznego - Krytyka rozumu praktycznego) doprowadziło go do sformułowania tzw. imperatywu kategorycznego, czysto formalnego nakazu (każda konkretna zasada postępowania jako wypełniona materialną treścią musiałaby być w stosunku do umysłu heteronomiczna, a więc nie aprioryczna). Nakaz ten wiązał się z postępowaniem tylko według takiej zasady, jaka powinna stać się prawem powszechnym, co w nieco zawiły sposób wyrażało znaną mądrość ludową: "Nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe". Oczywiście formułowanie jakichkolwiek nakazów moralnych miało sens tylko w przypadku wolności człowieka. Rozum praktyczny tę wolność musiał więc założyć lub - posługując się terminologią Kanta - postulować. W ten sposób rozum praktyczny rozwiązał antynomię wolności na korzyść tezy o jej istnieniu. Nie jest to zresztą jego jedyny postulat - podobnie rzecz się ma z nieśmiertelnością duszy i istnieniem Boga. W kwestiach metafizycznych rozum praktyczny ma więc pierwszeństwo przed rozumem teoretycznym. Fichte, Schelling oraz Hegel mogli już śmiało (choć zapewne wbrew intencjom Kanta) oddawać się niczym nie skrępowanym metafizycznym spekulacjom. W trzeciej z krytyk - Krytyce władzy sądzenia - zajął się problemem upodobań estetycznych, szczególnie dużo uwagi poświęcił kwestii zdefiniowania pojęcia piękna. Ale i tu poszukiwanie powszechnych i koniecznych prawd apriorycznych skończyło się na suchym formalizmie. Znaczenie filozofii Kanta trudno przecenić, wszyscy filozofowie po nim musieli odnieść się do jego poglądów, zwłaszcza teoriopoznawczych.

Nauczyciela: 0 Ucznia: 0

Kategoria: Liceum -> Pozostałe przedmioty -> Filozofia

Autor: Praca zbiorowa

Data dodania: 2010-03-22 07:05:26

Ilość stron maszynopisu: 1.1

Ilość stron rękopisu: 2.8

Brak obrazków.
Brak załączników.

Brak dodanych linków zewnetrznych.

Wszystkie komentarze

Uczeń

Nauczyciel

Tytuł komentarza:

Treść komentarza:

Ocena pracy:



Informacje o nas

Serwisy

Polecane

Zakupy

Pomoc