Korzystanie z serwisów było możliwe to było dzięki środkom pomocowym pochodzącym z Unii Europejskiej


Częściowa realizacja projektu inwestycyjnego sfinansowana została ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego 2007 - 2013

Podkategoria:

Epigramat

Podstawowa cecha tego gatunku zamyka się już w samej jego nazwie, słowo epigramma oznacza bowiem po grecku "napis", a więc formę krótką i, jak można się domyślać, spójną i zwięzłą. Pierwsze epigramaty były w istocie napisami, które wykuwano na pomnikach i nagrobkach (epitafium), fasadach budynków, dziełach sztuki i przedmiotach kultu religijnego. Skrótowość formy wynikała w znacznej mierze z faktu, iż materiałem, który służył uwiecznieniu pierwszych epigramatów, był kamień. Z kolei nacisk na materialną trwałość tekstu był powodowany dążeniem do przekazania przyszłym pokoleniom pamięci o postaciach i zdarzeniach współczesnych jego autorowi. Taki cel przyświecał Simonidesowi z Keos, uważanemu za twórcę gatunku, autorowi epigramatu poświęconego poległym w bitwie pod Termopilami: Przechodniu, powiedz Sparcie: tu leżym, jej syny, Prawom jej do ostatniej posłuszni godziny. Przeł. J. Czubek ¬ródłem wiedzy o epigramacie antycznym jest Antologia Palatyńska, w której zgromadzono blisko 3700 realizacji tego gatunku. Są one nie tylko świadectwem kultury i realiów codzienności czasów starożytnych, ale także informacją o pierwotnym kształcie formalnym epigramatu i preferencjach tematycznych jego autorów. Zróżnicowaniu treści (sprawy powszednie, tematyka miłosna, biesiadna, pośmiertne wspomnienia zarówno bohaterów, jak i zwykłych ludzi, wątki mitologiczne) towarzyszy upodobanie do formy krótkiej, jedno-, dwuzdaniowej. Skrótowość ta w naturalny sposób determinuje wybór kształtu wersyfikacyjnego - dystychu elegijnego (por. dystych). Antyczny epigramat wyznacza podstawowe cechy gatunku realizowane przez autorów epigramatów nowożytnych: krótka forma, aforystyczność i sentencjonalność ujęcia tematu, celność pointy, elementy satyry i dowcipu, czasem retoryczny odcień tonu wypowiedzi. Miniaturowy format zewnętrzny epigramatu ma stanowić kontrast dla znaczenia i głębi zawartej w nim problematyki lub niezwykłości jej stylistycznego ujęcia. Jest to gatunek obliczony na przyciągnięcie uwagi czytelnika swą skrótowością, a następnie zainteresowanie treścią. Nierzadko autorzy epigramatów stawiali sobie za cel zadziwienie odbiorcy stylistyką tekstu, stąd w obrębie poetyki tego gatunku pojawia się → paralelizm, → antyteza, kontrast, → oksymoron. Dla poetów baroku epigramat był znakomitą formą prezentacji i eksponowania konceptów. Twórcy oświeceniowi wykorzystywali epigramat jako narzędzie dydaktyzmu i moralizatorstwa, nadając mu często odcień satyryczny i anegdotyczny. Epigramat był również formułą wiersza okolicznościowego, upamiętniającego rozmaite okazje i wydarzenia. Jego autorzy nie stronili także od tematyki erotycznej, czasem nawet obscenicznej. Uniwersalność formuły epigramatu jest potwierdzona jego obecnością w literaturze wszystkich epok. Epigramaty należą do najstarszych świadectw piśmiennictwa polskiego - pierwsze z zachowanych tekstów są datowane na XI-XII wiek. Kształt artystyczny zyskują już pod piórem renesansowych poetów polsko-łacińskich (A. Krzycki, K. Janicki). Pierwszym twórcą, który zrezygnował z naśladowania wzorów łacińskich i włoskich, był J. Kochanowski, autor Fraszek. → Fraszki, przejmując część cech gatunkowych epigramatu, stały się samodzielnym gatunkiem literackim podejmowanym m.in. przez takich poetów jak W. Potocki czy J.A. Morsztyn. W epoce oświecenia fraszka i epigramat utożsamiają się, a cechy epigramatu zostają przyswojone przez inne gatunki literackie, takie jak bajka i satyra. Nazwa "epigramat" przestaje być określeniem gatunkowym i oznacza "wszelką myśl krótko i dowcipnie wyłożoną" (F.N. Golański). Lapidarność epigramatu sprzyja jego przekształceniu w sentencję i sprawia, iż współcześnie funkcjonuje on raczej jako zespół cech tekstu niż jako odrębny gatunek literacki. Epigramat w stosunkowo najczystszej postaci gatunkowej występuje w literaturze dla dzieci i młodzieży oraz w twórczości satyrycznej. IGW BIBLIOGRAFIA: J. Danielewicz: Wstęp. [w:] Anakreont i anakreontyki. Opr. J. Danielewicz. Warszawa 1987; J. Pelc: Obraz - Słowo - Znak. Studium o emblematach w literaturze staropolskiej. Wrocław 1973; A. Siomkajło: Ewolucje epigramatu (od początków romantyzmu w Polsce). Wrocław 1983.

Nauczyciela: 0 Ucznia: 0

Kategoria: Liceum -> Język polski -> Pojęcia literackie

Autor: Praca zbiorowa

Data dodania: 2010-03-09 06:39:45

Ilość stron maszynopisu: 1.1

Ilość stron rękopisu: 2.8

Brak obrazków.
Brak załączników.

Brak dodanych linków zewnetrznych.

Wszystkie komentarze

Uczeń

Nauczyciel

Tytuł komentarza:

Treść komentarza:

Ocena pracy:



Informacje o nas

Serwisy

Polecane

Zakupy

Pomoc