Korzystanie z serwisów było możliwe to było dzięki środkom pomocowym pochodzącym z Unii Europejskiej


Częściowa realizacja projektu inwestycyjnego sfinansowana została ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego 2007 - 2013

Podkategoria:

Żydzi

Grupa religijna i etniczno-kulturowa, której przedstawiciele pojawili się na ziemiach polskich już w X/XI w. (→Ibrahim Ibn Jakub); ich masowy napływ nastąpił w XIV w.; w okresie nasilających się prześladowań antysemickich w Europie Zach. w Polsce znaleźli dogodne warunki do rozwoju handlu, rzemiosła i bankowości; zwłaszcza zainteresowany ich przedsiębiorczością był →Kazimierz Wielki, który powierzył Żydom zarząd nad mennicą i żupami solnymi; potwierdził w 1334, 1364 i 1367 ich przywileje oparte na statucie kaliskim ks. Bolesława Pobożnego z 1264, które gwarantowały im samorząd (kahał), własne sądownictwo i swobody handlowe; wzrastająca pozycja ekonomiczna Żydów spowodowała wzrost nastrojów antysemickich, głównie wśród mieszczaństwa (pogrom w Krakowie w 1369), co objawiło się tworzeniem gett (Kazimierz k. Krakowa); ich napływ z różnym nasileniem trwał do poł. XVII w., kiedy to Rzeczpospolita stała się największym w Europie skupiskiem Żydów (Aszkenazyjczyków); dzięki otrzymanym prawom Żydzi uzyskali pozycję zbliżoną do odrębnego stanu (w l. 1580-1764 działały ogólnokrajowe zjazdy - waady); Żydzi stopniowo zdominowali działalność kredytową (lichwę), a także dzierżawę różnych opłat państwowych, z czasem również karczem; nastąpiła swoista symbioza ich interesów z interesami szlachty i magnatów (różne formy dzierżawy dochodów dworskich, →arenda); w poł. XVII w. liczbę Ż. szacuje się na 350 do 500 tys.; w okresie wzrastającego kryzysu gospodarczo-politycznego Rzeczypospolitej narasta ponownie fala antysemityzmu; w czasie →powstania B. Chmielnickiego w 1648/49 zamordowano ok. 100-125 tys. Żydów (w literaturze żydowskiej Wielka Katastrofa - Gezerah), w 1768 w trakcie →koliszczyzny ok. 50 tys. (m.in. rzeź w Humaniu); w wyniku prześladowań i pogarszającej się sytuacji ekonomicznej Żydów pojawiły się wśród nich w XVIII w. ruchy mistyczno-religijne: ruch frankistów zapoczątkowany przez J. Franka, chasydyzm (→chasydzi), zwalczany od końca stulecia przez zwolenników tzw. haskali (ruchu oświeceniowego); Polska stała się centrum ortodoksyjnego judaizmu rabinicznego i mistycyzującego chasydyzmu; w 1792 objęto Żydów prawem nietykalności osobistej; w 2 poł. XVIII w. mieszkało w Rzeczypospolitej ok. 800 tys. Żydów; państwa zaborcze stosowały różną politykę w kwestii żydowskiej: w Prusach Żydzi zostali równouprawnieni już częściowo w 1812, w Austrii w 1849; w Rosji prowadzona była polityka antysemicka, m.in. w 1804 nakazano im osiedlanie się wyłącznie na terenach byłej Rzeczypospolitej; również władze →Księstwa Warszawskiego i →Królestwa Polskiego wprowadzały liczne ograniczenia, m.in. zawieszono dla Żydów prawo wolności osobistej; dopiero reformy →A. Wielopolskiego w 1862 uchyliły prawie wszystkie obowiązujące Żydów ograniczenia, dotyczące miejsca ich zamieszkiwania, nabywania nieruchomości, pełnienia funkcji publicznych, kasowały też odrębne podatki dla Żydów; na przełomie XIX i XX w. ukształtowały się 3 nurty w społeczności żydowskiej: słaby ruch asymilatorski, tradycjonalistyczny i nowy ruch syjonistyczny, traktujący Żydów jako odrębny naród, dążący do jego laicyzacji i utworzenia w Palestynie narodowego państwa żydowskiego; w społeczności polskiej pojawia się antysemitzym polityczny inspirowany przez →ruch narodowy; w odrodzonym państwie polskim (→mniejszości narodowe w II RP) ludność żydowska liczyła (w 1921) ok. 2,8 mln osób (ponad 10% ogółu mieszkańców); w miastach zamieszkiwało 76% (stanowiąc tam 30% ludności), przy czym 25% skupiało się w Warszawie, Łodzi, Krakowie, Lwowie i Wilnie; źródłem utrzymania ponad 1/3 liczby Żydów był handel, 42% pracowało w rzemiośle i drobnym przemyśle; dużą rolę odgrywali Żydzi wśród pracujących w tzw. wolnych zawodach; konstytucje RP z 1921 i 1935 gwarantowały im prawo do zakładania własnych organizacji, szkół itp. z pomocą finansową państwa i samorządów terytorialnych; działało wiele ugrupowań politycznych: partią tradycjonalistów był Związek Izraela (Agudat Israel), nurt syjonistyczny reprezentowały m.in. Organizacja Syjonistyczna w Polsce oraz Centrum Duchowe Mizrachi, w ruchu robotniczym dominował →Bund, a także Żydowska Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Robotnicy Syjonu (Poalej Syjon); w okresie →wielkiego kryzysu gospodarczego rozszerzyło się zjawisko antysemityzmu gospodarczego (m.in. bojkot sklepów żydowskich); w 1937 zezwolono rektorom wyższych uczelni na wprowadzanie tzw. getta ławkowego; od 1939 okupacyjne władze hitlerowskie prowadziły politykę eksterminacji ludności żydowskiej (→holocaust, →getto); zagładę przeżyło ok. 200 tys. polskich Żydów (w tym ok. 137 tys. w ZSRR); próby odbudowy społeczności żydowskiej w Polsce po 1945 nie powiodły się; pamięć o świeżo dokonanej zagładzie, nastroje antysemickie (pogrom w →Kielcach w 1946) oraz powstanie państwa Izrael skłaniały do emigracji: w l. 1946-1950 wyjechało do Palestyny ok. 120 tys. osób, kolejne fale emigracji nastąpiły po 1956 oraz w l. 1967-1968 (→marcowe wydarzenia 1968

Nauczyciela: 0 Ucznia: 0

Kategoria: Liceum -> Historia -> Inne

Autor: Greiner Piotr - Gronkowska Ewa - Kaczmarek Ryszard - Miroszeski Kazimierz

Data dodania: 2010-03-09 06:37:50

Ilość stron maszynopisu: 1.4

Ilość stron rękopisu: 3.6

Brak obrazków.
Brak załączników.

Brak dodanych linków zewnetrznych.

Wszystkie komentarze

Uczeń

Nauczyciel

Tytuł komentarza:

Treść komentarza:

Ocena pracy:



Informacje o nas

Serwisy

Polecane

Zakupy

Pomoc